verzadigd vet
Vlees en eieren: bronnen van verzadigd vet

Nog niet zo lang geleden, in 2012, verscheen een artikel* van enkele Nederlandse onderzoekers over de verzadigd vethypothese: hoe zit het nou met verzadigde vetten?

Maar niet alleen werden vetten onder de loep genomen, ook werd in het artikel kritisch gekeken naar de aanbevelingen van de overheid van suikers, koolhydraten, omega-3 vetzuren, omega-6 vetzuren, linolzuur, fructose, alcohol en producten met een hoog gehalte aan HFCS (‘high fructose corn syrup‘).

Eén belangrijk aspect dat de onderzoekers behandelden wil ik in dit artikel graag bespreken en dat is de combinatie van (vooral zogeheten ‘snelle’) koolhydraten met verzadigd vet zoals kokosolie, boter, vlees en dergelijke.

Koolhydraten, vetten en cholesterol

Voordat ik inspring op de vraag of je er goed aan doet om bepaalde koolhydraten te combineren met het eten van verzadigd vet, is het raadzaam even terug te keren naar de basis. Koolhydraten en vetten hebben allebei een effect op onze cholesterolspiegels. Er zijn ook veel soorten cholesterol waar we mee te maken hebben. Denk bijvoorbeeld aan:

  • LDL: ‘low density lipoprotein’. Rijk aan het molecuul cholesterol
  • HDL: ‘high density lipoprotein’. Rijk aan eiwit, bevat minder cholesterol, vandaar een hogere dichtheid
  • TG: triglyceriden. Rijk aan vetten.
  • Totaal cholesterol: alle soorten cholesterol bij elkaar opgeteld
  • Totaal cholesterol / HDL-verhouding: het totaal cholesterol gedeeld door de hoeveelheid HDL-cholesterol, ook wel de cholesterolratio genoemd.

Het bovenstaande lijstje is niet compleet, maar geeft wel de belangrijkste cholesterolfactoren weer waar we mee te maken hebben.

Het eten van veel koolhydraten verhoogt met name de TG. Het eten van verzadigd vet verhoogt zowel het LDL- als het HDL-cholesterol en verlaagt de cholesterolratio. Vooral laurinezuur uit kokosolie verlaagt de cholesterolratio sterk. De algemene consensus is dat het beter is om je LDL laag, je HDL hoog en je cholesterolratio laag te houden.

Effect van koolhydraten op het lichaam

Nu hoef ik je waarschijnlijk niet uit te leggen dat het nuttigen van suiker in principe niet zo heel gezond is. Maar waarom eigenlijk?

Klaar met lichaamsvet en altijd maar moe2Suiker wordt tegenwoordig aan veel voorbewerkte producten toegevoegd als suiker, of als HFCS. HFCS staat voor high fructose corn syrup en dit houdt in: een soort suiker met een hoog gehalte aan fructose.

Nu denk je misschien:”Hm…fructose, dat klinkt wel goed! Dat zit in fruit toch? Da’s dus heel gezond!” Welnu, dan wil ik je toch het volgende melden over fructose.

Onderzoek heeft namelijk laten zien dat een proces in ons lichaam genaamd ‘de novo vetzuursynthese’, een van de achterliggende problemen is voor moderne Westerse malaise zoals onder andere overgewicht of metabool syndroom.

De novo vetzuursynthese is in feite niets anders dan de aanmaak van vet, wat dus leidt tot vetopslag.

Fructose blijkt zeer snel tot deze vetopstapeling in staat te zijn. Veel sneller dan glucose, dat andere enkelvoudige suiker waar je ongetwijfeld wel eens van gehoord hebt. Behalve op vetopslag, heeft fructose, in veel sterkere mate dan glucose, ook een negatief effect op je cholesterolhuishouding en insulinegevoeligheid. Dit HFCS kan ook leiden tot zogeheten NAFLD: non alcoholic fatty liver disease wat weer een risico is op diabetes, hart- en vaatziekten en cholesterolafwijkingen.

Wat blijkt nu: mensen die eenmaal NAFLD hebben, zijn meer gebaat bij een voeding met weinig koolhydraten (“low carb”) dan bij een voeding met minder energie (calorie beperkt dieet). Daarnaast verbeteren ontstekingsfactoren, cholesterolhuishouding en insulinegevoeligheid beter op een low carb voeding.

Belangrijke bronnen van koolhydraten in onze voeding zijn tarwe – in de vorm van brood, crackers en wafels – maar ook pasta’s en pizza’s, aardappelen, suiker en rijst

tarwe
Tarwe: basis van o.a. brood en crackers en rijk aan koolhydraten

Vaak wordt door diëtisten een voeding met weinig vet en veel koolhydraten in de vorm van granen aanbevolen, omdat dit het afvallen en het cholesterol gunstig zou beïnvloeden. Immers, het lijkt logisch dat, als je weinig vet eet, je ook weinig vet opslaat. Toch?

Nee! Onderzoek wijst uit, dat mensen die willen afvallen, hun cholesterol- en insulinehuishouding willen verbeteren, juist veel meer gebaat zijn bij een voeding hoog in eiwitten (en vet) en met een zogeheten lage glycemische index (GI). Dat laatste betekent een voeding die weinig effect uitoefent op je bloedsuikerspiegel.

Op internet zijn talloze lijsten te vinden van voeding met een lage GI.

(TIP: wil je een paar receptideeën voor voeding met een lage GI en koolhydraten? Lees dan dit artikel met 9 receptideeën en een video)

Voorbeelden van koolhydraatrijke voeding:

  • brood
  • crackers
  • pizza
  • aardappel
  • rijst
  • macaroni
  • spaghetti
  • ‘tagliatelle’ / ‘penne’ / andere pasta’s
  • ravioli
  • tafelsuiker

Voorbeelden van vetrijke voeding:

  • vis
  • mayonaise
  • eieren
  • vlees
  • alle oliën en vetten
  • zuivel (kaas, melk, etc)
  • noten

Voorbeelden van voeding rijk aan verzadigd vet:

  • kokosolie / kokosvet
  • palmolie / palmvet
  • palmpitolie / palmpitvet
  • vlees en vleeswaren
  • zalm
  • zuivel: melk, kaas
  • gebak
  • koek
  • chocolade

Voorbeelden van eiwitrijke voeding:

  • vis / vlees / gevogelte
  • eieren
  • kazen
  • zuivel
  • paddenstoelen

De combi van verzadigd vet en koolhydraten: do or don’t?

Maar hoe zit het dan met de combinatie van verzadigd vet en koolhydraten?

Nou, het blijkt dat wanneer we voeding rijk aan verzadigde vetten combineren met veel (vooral ‘snelle’) koolhydraten zoals graanproducten en suiker, de verzadigde vetten die je met je voeding had ingenomen, min of meer ‘gespaard’ worden en als vetopslag worden gebruikt.

Tegelijkertijd worden juist uit de koolhydraten nieuwe verzadigde en onverzadigde vetzuren gemaakt (dit is weer die ‘de novo vetzuursynthese’ waar we het eerder over hadden) met alle negatieve gevolgen van dien. Zelfs als je minder calorieën (oftewel energie) eet dan je nodig hebt!

Schrap je nu die koolhydraten geheel of in ieder geval grotendeels uit je voeding, dan gebruikt je lichaam de verzadigde vetzuren uit je voeding wél, vindt er geen de novo vetzuursynthese plaats en blijven ook de negatieve gevolgen voor je bloedsuiker, cholesterol en insulinegevoeligheid achterwege.

Je vetverbranding stijgt (je verbrandt dus lichaamsvet) en je lichaam gebruikt alle vetzuren die je hebt gegeten.

Meer info over koolhydraatarm eten

Conclusie. Uit bovenstaande blijkt a) dat het minderen van koolhydraten, en dan met name het soort koolhydraten dat je bloedsuiker snel doet stijgen zoals tafelsuiker, fructose en bronnen van (geraffineerde) tarwe zoals brood, crackers en wafels goed is voor de vetverbranding en andere belangrijke factoren zoals ons cholesterol en b) dat het combineren van verzadigd vet met koolhydraten niet zo’n goed idee is omdat dit de ‘de novo vetzuursynthese’ bevordert, met op de lange termijn desastreuze gevolgen op ons cholesterol, onze insulinegevoeligheid en ons vetpercentage.

Vond je dit artikel interessant en wil je meer info over koolhydraatarm eten of dit misschien zelfs eens proberen, lees dan dit artikel met 9 koolhydraatarme recepten. Er staat ook een video op de pagina waarin ik inga op voedingsmiddelen die je beter kunt vermijden.

Verder kun je het artikel over de voordelen van koolhydraatbeperking bestuderen, waarin ik nog meer achtergrondinformatie geef en ook enkele populaire stellingen ten aanzien van wel/niet koolhydraatarm eten behandel.

Wat denk jij: is koolhydraatarm eten gunstig voor je gezondheid of juist niet? Discussieer mee en laat hieronder je reactie achter!

Geraadpleegde bron voor dit artikel:

* Muskiet FAJ et al. Het faillissement van de verzadigd vethypothese van cardiovasculaire ziektes. Ned Tijdschr Klin Gen Labgeneesk 2012, vol 37, no.3, p 192-211.

Help anderen ook gezonder te worden en deel dit artikel
De combinatie van verzadigd vet en koolhydraten: do or don’t?

8 thoughts on “De combinatie van verzadigd vet en koolhydraten: do or don’t?

  • 9 september 2015 op 11:11
    Permante link

    Werkstuk is gemaakt door de auteurs,
    Menno Koster en Casper Tacke

    Beantwoorden
  • 9 september 2015 op 11:10
    Permante link

    P.S.
    Naar aanleiding van vorig reactie,
    Casper Tacke en Menno Koster, met het profielwerkstuk
    “Het oilpulling wonder”.
    Casper is inmiddels begonnen aan zijn opleiding Geneeskunde en Menno is gestart met Tandheelkunde te Nijmegen

    Beantwoorden
  • 9 september 2015 op 10:00
    Permante link

    met belangstelling dit bericht gelezen, ik ben er iets van afgedwaald helaas, maar ik heb zeker 5 jaar koolhydraat beperkt gegeten, i.v.m. Diabetes2. Ik ben er niet echt van afgevallen, maar ook niet zwaarder geworden. Sinds drie maanden volg ik met kokosolie een programma met tweemaal per dag oil-pulling en driemaal daags een lepel eten of ermee koken. Ik ben een onaangename ontsteking in een artrose- enkel kwijt en voel me veel beter. Maar eet wel weer wat meer koolhydraten, merk ik. Ik word ook weer iets zwaarder. Het is dus inderdaad zo, dat verzadigd vet plus koolhydraten een slechte combinatie is. Ik ga weer koolhydraat-beperkt eten, beloof ik bij deze mezelf.
    Hartelijk dank voor het artikel. Mevr. Vilders (79).

    Beantwoorden
  • 9 september 2015 op 09:17
    Permante link

    Mijn zoon casper tacke (samen met menno koster)heeft met zijn profielwerkstuk op vwo 6 een 10 gehaald en is 4e geworden voor de KNAW prijs beste wetenschappelijke profielwerkstuk,zijn titel
    “het oilpulling wonder, het wondermiddeltje kokosolie toegelicht”
    Hun conclusie na onderzoek is
    Oilpulling kan bijdragen aan een betere (mond)gezondheid en heeft daarnaast vele voordelen voor ons lichaam. Het gebruik van kokosolie in je dieet of om in te bakken is gezonder dan het gebruiken van traditionele olien die daar voor gebruikt worden.. dit bewijs wordt in hoofdstuk 4 geleverd.

    Beantwoorden
      • 10 september 2015 op 20:23
        Permante link

        Zeker Bart! Dat mede dankzij jou..ze werden enthousiast mede door de info van jou website !😉je staat vermeld in hun bronnenlijst!Je hebt een hele goede site met hele actuele info! BEDANKT

        Beantwoorden
        • 12 september 2015 op 15:38
          Permante link

          Leuk om te horen dat de informatie op de website tot inspiratie heeft geleid Jolanda…dat motiveert mij op mijn beurt weer om ermee door te blijven gaan 😀

          Groet,

          Bart

          Beantwoorden

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *